NAMA

EU på tilbudssida – mogleg semje i industrivarekrangelen?

Jean-Luc Demarty frå EU var verkeleg på "tilbudssida" med sitt forslag på industrivarar.

Før eg gyver laus på detaljane i landbruksavtalen, kan eg melde om at EU har gjort eit forsøk på å løyse opp i industrikonflikten som eg skreiv om for eit par dagar sidan. Dei prøvde på mange måtar å gjere sveitserosten om til ein litt mildare Norvegia – for å vidareføre biletspråket frå den posten. Eller var det det dei prøvde?

Forslaget seier Kina, India og Brasil må kutte meir enn dei eigentleg skal – i følgje vår nye venn den sveitsiske formelen – i sektorar som dei etter kvart har blitt litt for konkurransedyktige. Industrielle maskiner – for eksempel landbruksmaskiner vil EU forby toll på. På ein heil bråte med kjemikaliar krev EU at Brasil og India vert med i ein omfattande reduksjonsavtale. På elektronikk og elektriske maskinar vil EU at dei skumle store utviklingslanda skal fjerne tollen sin – bortsett frå på audiovisuell elektronikk, sjølvsagt. På det området er jo EU avhengig av sjølv å oppretthalde tollvernet – da hadde det jo vore i overkant prinsippfast å fjerne tollen der og!

Litt av eit raust kompromissforslag.

For å oppklare – dei rike landa i ein sånn sektoravtala vert og nøydd til å senke sin toll på områda, men ikkje i nærleiken av så mykje som dei voksande økonomiane.

Så langt har i grunnen dei fleste andre viktige landa vore så kjølig avvisande som ei fjortisjente er til å ete skaldyr eller oliven. Pascal Lamt er positiv, da. Om det teller for noko…

Avtalen om industrivarar – ein sveitserost?

USA meiner det sveitsiske forslaget på industrivarar ser slik ut - fullt av hol

OK – vi er alle einige om at det er litt lite kult å drive og forhandle og forhandle og aldri kome i mål, etter ti år med forhandlingar – seks år på overtid. Ein skulle nesten tru denne gjengen var i trassalderen. Det er dei ikkje – snarare i den andre enden av skalaen, men det kan vi snakke meir om seinare.

Alternativet til trassalder-teorien må vel vere at dette er skikkeleg viktige ting som dei er skikkeleg ueinige om? La oss ta ein nærare titt på eit par forslag som er interessante i eit Changemaker-perspektiv. Vi tek det avtale for avtale – ok?

Avtalen om toll på industrivarar (det meste som kan krype og gå av varar) – Denne avtala heiter NAMA (ikkje spør kvifor)

På dette området er sveitsarane dei visjonære verker det som. Dei har komme på ein nøkkel eller formel for korleis alle skal redusere tollen sin – for det er redusere vi skal (sånn om det nokon sinne var tvil, lissom). Problemet er at amerikanarane spesielt meiner at denne sveitsiske nøkkelen er meir som ein sveitsisk ost – full av hol. Dei meiner at voksande land som Brasil, Kina og India må ta på seg å redusere tollane mykje meir innanfor eit par sektorar – kjemikaliar, elektronikk og industrielt maskineri.

Her er det altså snakk om at spesielt amerikanarane synes det vert gale å slå seg til ro med at i-land skal redusere mykje og u-land ikkje fullt så mykje. Skal dei klare å selje inn avtalen heime, bør dei vise til at det vil gi den amerikanske økonomien eit skikkeleg oppsving. Kva er da meir naturleg enn å gjere det ved å halde dei voksande økonomiane nede?

Og dette kjem frå landet som rett før første verdskrig – det tidspunktet i historia da verda i følgje mainstream historieskriving var nærast frihandel til dags dato –  hadde ein gjennomsnittstoll på 44 % på importere industrivarer. Jepp, du las riktig. 44.

USA var faktisk – i følgje Ha-Joon Chang – det landet i verda som hadde høgast toll på industrivarar av alle gjennom heile 1800-talet og til slutten av 1920-åra, og samstundes den raskast voksande økonomien i verda. Ikkje akkurat eit frihandelparadis. Ja, heilt fram til USA var det rikaste landet i verda, hadde dei eit tollvern som dei veksande økonomiane i dag berre kan drøyme om å få.

Ricardo Meléndez-Ortiz er ein bra kar. Han er sjef for ICTSD - sjappa som gir oss info.

Greit – tenkjer du kanskje – så kranglar dei om det dei alltid har krangla om – toll på varer. Er det ikkje meir?

Du skulle berre visst.

I heimeleksa si til før påske, skriv forhandlingsleiaren Luzius Wasescha om ganske mykje anna. Han unngår eigentleg ganske galant å gå inn på dei kinkige greiene eg har skreve om over.

I staden skriv han om noko anna: dei handelshindringane som ikkje er toll og avgift. Såkalla «non-tariff barriers» (NTB – har det ikkje ei eiga forkorting er det ikkje verd å prate om, ass) Hæ?

Desse «ikkje-tariff-barrierane» handlar om sånt som krav til merking, krav om at ditt og datt skal vere med for at ein skal kunne importere produktet, om masse tekniske greier som kan bidra til å stenge konkurrerande land sine produkt ute av marknaden sin. Og dette er det jo vanvittig mange av. Jungelen av sånne tekniske krav til eit produkt er så stor at det er masse forskjellige avtalar om ulike aspekt av «ikkje-tariff-barrierane».

Men no pratar vi om det som vår nye venn Luzius Wasescha driv og forhandlar om. Han skriv mellom anna om tre forslag folk har blitt nesten einige om.

– Eit system som gjer at det vert lettare å skaffe oversikt over kva andre har av tekniske krav og hinder for greiene som skal inn på deira marknad.

– Eit system som gjer at det vert lettare å løyse opp i småkranglar om denne typen tekniske krav og hinder.

– Eit (hald deg fast) system som innfører litt meir generelle reglar for merking av produkt.

I tillegg har han ein god del andre mindre sånne tekniske ting som han syslar med, og som han kjem til å halde fram med å sysle med. Det større spørsmålet om Kina, India og Brasil sin industritoll – det er det dei store gutta som må ta seg av å kome med forslag på.

Eg trur det var det på avtalen om industrivarer – følg med på oppdateringa på korleis det går på landbruksområdet! Vert det gjennomslag for eit av Changemaker sine kampanjekrav i denne runden? Du verden, så spennande.

...og Luzius bare: "waschera'?"

What’s in it for you, Jonas?

I dag holdt Jonas Gahr Støre Norges innlegg i plenumssesjonen i WTO. Talen var bra, den, ikke mye å utsette der. Samtidig var det mye han ikke sa noe om også. Og alle de fine ordene, har Norge tenkt til å følge dem opp? What’s in it for you, Jonas?

Jeg skal være skikkelig  upedagogisk, og starte med det som ikke var bra først. Norge hang seg på bølgen og understrekte at Doha-runden (utviklingsrunden) må avsluttes innen 2010. Han nevnte imidlertid at en god avtale må være i tråd med rundens opprinnelige mandat (altså utvikling), men når forhandlingene har gått i så fullstendig feil retning som de har siden starten i 2001, hvordan skal man kunne rette det opp på et år? Hva har hovedprioritet? Å lande runden i løpet av et år eller at en endelig avtale faktisk skal bidra til utvikling?

Så til det positive. Støre påpekte at en rekke nye perspektiver, som ikke ligger på bordet i dag, må tas med i forhandlingene. Toll- og kvotefrihet for de minst utviklede landene (MUL), patentavtalen (TRIPS) må stå i samsvar med FNs konvensjon om biologisk mangfold, vi må sikre teknologioverføring osv. Jeg er veldig glad for at dette ble nevnt i talen. TRIPS, som jeg skrev i går, vil kunne hindre den nødvendige klimateknologioverføringen. Her må det skapes insentiver som sikrer teknologioverføring for at vi skal kunne takle klimakrisen. I mai 2008 spurte Changemaker Støre om nettopp dette. Da svarte han at han allerede hadde sendt et brev til WTO-direktør Pascal Lamy og spurt om dette. Lamy svarte da at Norge reiste en viktig problemstilling og oppfordret Norge til å ta initiativ i denne saken. Nå har Norge nevnt det i plenum. Vil Norge følge opp? What’s in it for you, Jonas?

Videre sa Støre i talen sin at for å lande utviklingsrunden må landene være villige til å gå med på kompromiss. Senere i talen sa han at Norge vil ha problemer med sensitive produkter. Han sa ingenting om Norges interesser på fisk i NAMA (industrivareavtalen) for eksempel. Eller Norges interesser i handel med energitjenester. Her har Norge offensive interesser som ikke er verken utvikling- eller miljøvennlige. Betyr dette at Norge er villige til å gi opp disse kravene for å komme frem til en utviklingsvennlig avtale? Eller er Norge bare konfliktskye?

What’s in it for you, Jonas?